Een taal die zich niet vernieuwt is ten dode opgeschreven. Toch is niet alle vernieuwing vooruitgang. Er worden weliswaar aan de lopende band nieuwe woorden uitgevonden, maar onvermijdelijk zijn er ook woorden die in onbruik raken. Vaak leiden die woorden nog jarenlang een kwijnend bestaan in de vergeethoek van Van Dale. Soms verdwijnen ze spoorloos.
Bij ons op het toilet hangt al sinds januari de Taalkalender, een uitgave van het Genootschap Onze Taal. Op die scheurkalender zijn de weken ingedeeld in themadagen. Zo is er een Afrikaansetaaldag, een taaladviesdag, een taaltestdag en ook een vergetenwoordendag.
Nu zijn de woorden die op de vergetenwoordendag worden behandeld niet altijd ten onrechte bij het schroot beland. Een woord als sequardine - een extract uit de teelballen van verschillende dieren, dat onderhuids werd ingespoten om impotentie tegen te gaan - kunnen we maar beter vergeten. Of wat te denken van mazagran - een opwekkend drankje dat bestond uit koude koffie, mineraalwater en cognac? Brrr!
Maar er zijn ook woorden waarvan je zou wensen dat ze nog algemeen in gebruik waren. Zo kwam ik dinsdag* het woord schemervallig** tegen. Het stamt uit de zeventiende eeuw, een tijd waarin het achtervoegsel -vallig schijnbaar nogal 'productief' was. Hoe kan zo'n schitterend woord zomaar verdwijnen? En dat terwijl heel wat minder fraaie woorden als schroomvallig, wisselvallig, boetvallig en angstvallig nog altijd in gebruik zijn!
Met mijn broer pleit ik al jaren voor een 'herstellijst', een lijst van (bijna) vergeten woorden die we graag in ere zouden herstellen. Schemervallig lijkt me een uitstekende kandidaat voor die lijst. Nu we ons toch in de schemerzone bevinden: als ik me niet vergis is het woord deemstering snel aan het verdwijnen. En ook tweeduister lijkt een roemloze aftocht te maken. Haast is geboden! Haast! Haast!
*) Nota bene niet eens op vergetenwoordendag, maar op etymologiedag!
**) Het werd overigens gespeld als schemervalligh.
een prima stuk, lichtvoetig, maar met een taalkundige relevantie! Stuur het svp naar Onze Taal, ik vind het zeer geschikt voor hun magazine.
RMA-W - 30 Oktober '05 - 11:45
Zoiets roept om een speciale, wiki-achtige herstelwoordenwebpagina.
tweeduister, een prima woord dat in het Fries, mijn landstaal, nog behouden is als ‘twiljocht’. Lijkt veel op het engelse ‘twilight’, niet?
tseard () - 13 Juni '06 - 09:15
Los van het onderwerp. Mischien klink ik een beetje als een betweter. Maar het is om uw naam een goede naam te willen geven omdat u toch een nobel doel nastreeft. Het is de naam van deze site die is gerelateerd is aan het regime van Pol Pot. Deze heeft circa 2 miljoen mensen vermoord in een land waar denk ik zo’n 7 miljoen mensen wonen. Dit schaadt de imago van uw site en dat is jammer.
een prima stuk, lichtvoetig, maar met een taalkundige relevantie! Stuur het svp naar Onze Taal, ik vind het zeer geschikt voor hun magazine.
RMA-W - 30 Oktober '05 - 11:45
Zoiets roept om een speciale, wiki-achtige herstelwoordenwebpagina.
Gelkinghe (URL) - 31 Oktober '05 - 23:27
tweeduister, een prima woord dat in het Fries, mijn landstaal, nog behouden is als ‘twiljocht’. Lijkt veel op het engelse ‘twilight’, niet?
tseard () - 13 Juni '06 - 09:15
Los van het onderwerp. Mischien klink ik een beetje als een betweter. Maar het is om uw naam een goede naam te willen geven omdat u toch een nobel doel nastreeft. Het is de naam van deze site die is gerelateerd is aan het regime van Pol Pot. Deze heeft circa 2 miljoen mensen vermoord in een land waar denk ik zo’n 7 miljoen mensen wonen. Dit schaadt de imago van uw site en dat is jammer.
tobias tebbe () - 23 Augustus '07 - 23:33